Tại sao chế độ ăn quan trọng với người bệnh tim?
Để biết cách xây dựng thực đơn cho người bệnh tim mỗi người cần tìm hiểu tầm quan trọng của chế độ dinh dưỡng đối với sức khỏe của người mắc bệnh lý tim mạch.
Dinh dưỡng có tác động trực tiếp đối với sức khỏe của con người, bao gồm cả người đang mắc các bệnh về tim mạch. Bởi chất dinh dưỡng từ khẩu phần ăn được hấp thu vào máu và di chuyển đến khắp nơi để phục vụ cho quá trình nuôi dưỡng, xây dựng cơ thể. Áp dụng một chế độ ăn uống khoa học, phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng hiện tại của người bệnh góp phần tối ưu hiệu quả điều trị bệnh tim mạch thông qua việc:
- Hỗ trợ kiểm soát chỉ số tim mạch: Khẩu phần ăn cân bằng các nhóm dưỡng chất giúp ổn định các chỉ số quan trọng đối với hệ tim mạch như đường huyết, huyết áp và mỡ trong máu.
- Bảo vệ hệ thống mạch máu: Kiểm soát các chỉ số tim mạch ổn định, đặc biệt là mỡ máu giúp ngăn chặn nguy cơ hình thành mảng xơ vữa bám trong thành mạch máu – tác nhân gây tai biến mạch máu não (đột quỵ).
- Bảo toàn chức năng của hệ tim mạch: Chức năng co bóp và vận chuyển máu của cơ quan tim ở người mắc bệnh lý về tim mạch thường suy yếu. Bổ sung đủ dưỡng chất cần thiết hỗ trợ kích thích hoạt động của cơ tim như canxi, magie, kali…, góp phần bảo toàn chức năng tim mạch, hạn chế biến chứng nguy hiểm như suy tim, ngừng tim…
Nguyên tắc xây dựng thực đơn cho người bệnh tim
Dưới đây là một số nguyên tắc cơ bản cần lưu ý khi xây dựng thực đơn cho người bệnh tim:
1. Giảm muối, hạn chế natri
Tiêu thụ nhiều muối là tác nhân gây dung nạp quá mức natri vào cơ thể, tiềm ẩn nguy cơ tích nước và làm tăng huyết áp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ tim mạch. Để dự phòng các biến chứng tim mạch nguy hiểm, người mắc các bệnh lý tim mạch cần kiểm soát lượng natri tiêu thụ trong ngày dưới 2000 mg (tương đương dưới 5 g muối). Theo đó, thực đơn cho người bệnh tim cần hạn chế dung nạp các loại thực phẩm chứa hàm lượng natri cao như món ăn đóng hộp, gia vị nhiều muối (hạt nêm, nước mắm, sốt pha sẵn…), thịt hun khói, thực phẩm muối chua, cá khô, mắm… (1)
2. Ưu tiên chất béo không bão hòa
Chất béo từ thực phẩm cần thiết cho quá trình xây dựng và duy trì hoạt động của cơ thể. Việc chọn lựa loại chất béo có lợi cho sức khỏe đóng vai trò quan trọng, góp phần tối ưu hiệu quả kiểm soát bệnh tim mạch. Người mắc các bệnh lý về tim mạch cần ưu tiên dung nạp các loại thực phẩm giàu chất béo không bão hòa như các loại hạt, cá béo, dầu ô-liu, quả bơ, dầu hạt cải… bởi vì:
- Chất béo không bão hòa góp phần làm giảm mức cholesterol có hại (cholesterol LDL), hỗ trợ cải thiện mức cholesterol có lợi (cholesterol HDL), qua đó bảo vệ sức khỏe hệ tim mạch.
- Chất béo bão hòa hay chất béo chuyển hóa khiến nồng độ cholesterol có hại trong máu tăng cao, thúc đẩy quá trình hình thành mảng xơ vữa trong động mạch – yếu tố nguy cơ gây nhồi máu cơ tim.
3. Tăng chất xơ, rau củ quả
Thực đơn cho người bị bệnh tim cần bổ sung thực phẩm giàu chất xơ, chất chống oxy hóa (đặc biệt là flavonoids, polyphenols…), vitamin (nhóm B, C, E…) và khoáng chất (magie, kali, canxi…) như rau củ tươi, ngũ cốc nguyên hạt, quả mọng, các loại đậu… Qua đó hỗ trợ người bệnh tối ưu hiệu quả kiểm soát nồng độ cholesterol có hại trong máu, điều hòa huyết áp và nhịp tim, đồng thời bảo vệ tế bào khỏi sự tấn công của phản ứng viêm nhiễm do bệnh tim mạch gây ra. Có như vậy, chức năng tim mạch có thể được bảo toàn và hỗ trợ quá trình điều trị bệnh tim mạch tối ưu. (2)
4. Hạn chế đường, thực phẩm tinh chế
Dung nạp đường quá mức là tác nhân có thể gây tổn thương mạch máu, khiến chỉ số huyết áp và nhịp tim tăng cao. Thế nên, bên cạnh việc kiểm soát chặt chẽ lượng muối dung nạp vào cơ thể, thực đơn cho người bệnh tim cần hạn chế dùng đường và các loại thực phẩm tinh chế như bánh mì trắng, cơm trắng, sợi hủ tiếu/bún/miến/phở trắng, mì sợi, bánh ngọt, pizza… (3)
Thực đơn cho người bị bệnh tim bao gồm những gì?
Người bị bệnh tim cần biết một số thông tin về thực phẩm nên ăn và thực phẩm nên tránh hoặc nên hạn chế dùng, bao gồm:
1. Thực phẩm nên ăn
Người mắc bệnh lý về tim mạch cần xây dựng thực đơn đầy đủ, cân bằng và đa dạng các nhóm dưỡng chất dưới sự hướng dẫn của bác sĩ. Dưới đây là gợi ý về một số thực phẩm nên có trong thực đơn cho người bệnh tim:
| Nhóm | Thực phẩm |
| Rau củ, hoa quả | Bắp cải, bông cải xanh, xà lách, củ cải trắng, cà rốt, cà chua, cải xoăn, quýt, cam, bưởi, dâu tây, việt quất, ổi, cải bó xôi, diếp cá… |
| Các loại cá béo | Cá trích, cá mòi, cá thu, cá basa, cá ngừ, cá hồi, cá hú… |
| Ngũ cốc nguyên hạt | Hạt diêm mạch, hạt kê, ngô, gạo lứt, gạo nguyên cám, yến mạch… |
| Các loại hạt | Hạt macca, hạt điều, hạt chia, hạt óc chó, hạnh nhân… |
| Các loại đậu | Đậu xanh, đậu đỏ, đậu nành, đậu Hà Lan, đậu ngự, đậu gà… |
| Sản phẩm từ sữa ít béo | Sữa chua ít béo, phô mai ít béo… |
| Thủy hải sản | Mực, tôm, cua, ghẹ, nghêu, sò… |
| Thịt nạc bỏ da | Thịt vịt, thịt gà, thịt chim cút… |
| Dầu thực vật | Dầu ô liu, dầu hạt cải, dầu đậu nành… |
| Trứng | Trứng gà, trứng vịt, trứng cút… |
2. Thực phẩm nên tránh hoặc hạn chế
Để nâng cao sức khỏe và tối ưu hiệu quả chữa trị, thực đơn cho người bị bệnh tim cần tránh hoặc kiểm soát chặt chẽ khối lượng tiêu thụ các loại thực phẩm dưới đây theo hướng dẫn của bác sĩ:
| Nhóm | Thực phẩm |
| Thịt đỏ, thịt chế biến công nghiệp | Thịt cừu, thịt bò, thịt hộp, thịt xông khói… |
| Đồ uống hoặc món chứa hàm lượng đường cao | Nước tăng lực, nước ngọt có gas, nước trái cây đóng lon, bánh ngọt, kẹo, siro… |
| Thực phẩm chế biến sẵn | Mì ăn liền, các món ăn vặt, món ăn chế biến sẵn đông lạnh, xúc xích… |
| Thực phẩm giàu carbohydrate tinh chế | Bột mì trắng, bún/phở/hủ tiếu trắng, mì sợi, các loại bánh ngọt, pizza… |
| Thức uống chứa cồn | Cocktail, bia, rượu… |
| Thực phẩm nhiều muối | Các loại cá khô, mắm, thực phẩm muối chua, thịt hộp, nước mắm, gia vị công nghiệp, sốt pha sẵn… |
| Món ăn sử dụng bơ và dầu thực vật hydro hóa | Người bệnh tim mạch cần tránh ăn món dùng bơ và dầu thực vật hydro hóa để hạn chế nạp chất béo bão hòa. |
| Sản phẩm từ sữa béo (sữa nguyên kem) | Kem cheese, phô mai, bánh ngọt… |
Lưu ý:
- Mỗi người bệnh tim sẽ có nhu cầu dinh dưỡng và bệnh trạng khác nhau. Theo đó, khối lượng tiêu thụ thực phẩm an toàn ở mỗi người bệnh sẽ có sự chênh lệch.
- Người mắc bệnh tim cần tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn chi tiết về khẩu phần ăn với khối lượng thực phẩm an toàn, phù hợp.
Gợi ý thực đơn 1 tuần cho người bệnh tim
Dưới đây là gợi ý thực đơn 1 tuần với các món ăn cung cấp dinh dưỡng được chế biến bằng phương pháp ít sử dụng dầu mỡ và gia vị, người bệnh tim có thể tham khảo:
| Cữ ăn | Món ăn | |
| Thứ 2 | Bữa sáng |
|
| Bữa phụ |
|
|
| Bữa trưa |
|
|
| Bữa phụ |
|
|
| Bữa tối |
|
|
| Thứ 3 | Bữa sáng |
|
| Bữa phụ |
|
|
| Bữa trưa |
|
|
| Bữa phụ |
|
|
| Bữa tối |
|
|
| Thứ 4 | Bữa sáng |
|
| Bữa phụ |
|
|
| Bữa trưa |
|
|
| Bữa phụ |
|
|
| Bữa tối |
|
|
| Thứ 5 | Bữa sáng |
|
| Bữa phụ |
|
|
| Bữa trưa |
|
|
| Bữa phụ |
|
|
| Bữa tối |
|
|
| Thứ 6 | Bữa sáng |
|
| Bữa phụ |
|
|
| Bữa trưa |
|
|
| Bữa phụ |
|
|
| Bữa tối |
|
|
| Thứ 7 | Bữa sáng |
|
| Bữa phụ |
|
|
| Bữa trưa |
|
|
| Bữa phụ |
|
|
| Bữa tối |
|
|
| Chủ nhật | Bữa sáng |
|
| Bữa phụ |
|
|
| Bữa trưa |
|
|
| Bữa phụ |
|
|
| Bữa tối |
|
Lưu ý khi áp dụng thực đơn cho người bệnh tim
Trong quá trình áp dụng thực đơn ăn uống được bác sĩ hướng dẫn, người bệnh tim cần lưu ý một số vấn đề quan trọng sau đây:
- Tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ: Bao gồm chỉ định về phác đồ điều trị y khoa và các vấn đề về chế độ dinh dưỡng như loại thực phẩm, khối lượng và tần suất tiêu thụ…
- Liên lạc với bác sĩ khi cần thiết: Người bệnh tim mạch cần sớm thông báo với bác sĩ khi cơ thể xuất hiện biểu hiện bất thường để có biện pháp xử trí, điều chỉnh chế độ ăn uống kịp thời.
- Luôn giữ tinh thần thoải mái: Người bệnh về tim mạch cần giữ tinh thần vui vẻ, thoải mái tránh stress bằng cách ngủ đủ giấc, uống đủ nước, thường xuyên rèn luyện thể chất… Có như vậy, quá trình trao đổi chất trong cơ thể mới đạt hiệu quả tối ưu, góp phần cải thiện bệnh tim mạch.
Tư vấn, thiết kế thực đơn 1 tuần cho người bệnh tim tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Người mắc bệnh về tim mạch có thể đến chuyên khoa Dinh dưỡng Tiết chế tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được chuyên gia tư vấn cách xây dựng thực đơn ăn uống chuyên biệt. Đây là đơn vị y tế chuyên sâu trong lĩnh vực thăm khám và thiết kế thực đơn dinh dưỡng chuẩn cá nhân hóa hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý, trong đó có bệnh lý về tim mạch.
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là nơi quy tụ đội ngũ bác sĩ đầu ngành, giàu kinh nghiệm, đồng thời chú trọng đầu tư cơ sở vật chất và hệ thống máy móc thiết bị y tế hiện đại bậc nhất, đạt tiêu chuẩn quốc tế. Chuyên khoa Dinh dưỡng Tiết chế liên kết với nhiều chuyên khoa khác thuộc Hệ thống Bệnh viện Tâm Anh để hội chẩn và đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả, xây dựng thực đơn dinh dưỡng phù hợp với từng người bệnh.
Xây dựng thực đơn cho người bệnh tim khoa học không chỉ giúp cải thiện triệu chứng mà còn giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm như nhồi máu cơ tim, đột quỵ. Tại Bệnh viện Tâm Anh, người bệnh được bác sĩ tim mạch phối hợp chuyên gia dinh dưỡng thiết kế thực đơn cá nhân hóa theo tình trạng tim mạch cụ thể, đồng thời theo dõi lâm sàng sát sao. Đừng chờ bệnh diễn tiến nặng – hãy chủ động đặt lịch khám và tư vấn tại Tâm Anh để bảo vệ trái tim bạn ngay từ hôm nay.
Nguồn: https://tamanhhospital.vn/thuc-don-cho-nguoi-benh-tim/
